Bitkisel Dokular, Kök, Gövde ve Yaprak sayfasının kaynağını görüntüle

<span id="bitkisel-yapılar-doku-ve-organların-işleyişi-üzerine-bir-analiz"></span>
= Bitkisel Yapılar: Doku ve Organların İşleyişi Üzerine Bir Analiz =

<span id="giriş"></span>
== Giriş ==

Bitkisel organizmalar, yeryüzü ekosistemlerinin temel üreticileri olarak biyosferdeki yaşam ağının merkezinde yer alır. Güneş enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek, hem kendileri hem de diğer tüm canlılar için besin ve oksijen kaynağı teşkil ederler.<sup>1</sup> Bitkisel yapıların incelenmesi, basit kimyasal elementlerden yola çıkılarak karmaşık, işlevsel ve kendini idame ettiren sistemlerin nasıl inşa edildiğine dair derinlemesine bir çalışma alanı sunmaktadır.<sup>3</sup> Bu raporun amacı, bitkisel dokuların ve bu dokulardan teşekkül eden kök, gövde ve yaprak gibi organların anatomik yapısını ve fizyolojik mekanizmalarını güncel bilimsel veriler ışığında ortaya koymaktır.<sup>5</sup> Takiben, bu verilerin işaret ettiği nizam, gaye, hassas denge ve nedensellik ilişkileri, talep edilen felsefi ve dilbilimsel çerçeve dahilinde analiz edilecektir.<sup>8</sup>

<span id="bilimsel-açıklama-ve-güncel-bulgular"></span>
== Bilimsel Açıklama ve Güncel Bulgular ==

<span id="temel-yapı-taşları-bitkisel-dokular"></span>
=== Temel Yapı Taşları: Bitkisel Dokular ===

Bir bitkinin yapısal ve işlevsel organizasyonu, özelleşmiş hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşturulan dokular temelinde yükselir. Bu dokular, bitkinin hem dinamik büyüme potansiyelini hem de kararlı işlevsel kabiliyetlerini yansıtan iki ana grupta sınıflandırılır: Meristematik (bölünür) dokular ve sürekli (bölünmez veya ergin) dokular.<sup>5</sup>

<span id="meristem-dokular-sürekli-inşa-merkezleri"></span>
==== Meristem Dokular: Sürekli İnşa Merkezleri ====

Meristem dokular, bitki yaşamı boyunca bölünme yeteneğini koruyan, farklılaşmamış veya kısmen farklılaşmış hücre toplulukları olarak tanımlanır.<sup>5</sup> Bu dokular, diğer tüm dokuların kendisinden farklılaştığı bir &quot;ana doku&quot; niteliğindedir ve bitkinin sürekli büyüme, organ oluşturma ve yaralanan kısımlarını onarma potansiyelinin kaynağıdır.<sup>5</sup> Konumlarına göre üç ana tipe ayrılırlar:

* '''Apikal (Uç) Meristem:''' Kök ve gövde uçlarında bulunur ve bitkinin boyca uzamasını, yani primer (birincil) büyümeyi sağlar.<sup>5</sup>
* '''Lateral (Yanal) Meristem:''' Gövde ve köklerin yanal kısımlarında bir silindir şeklinde yer alır ve kambiyum gibi yapılarla enine kalınlaşmayı, yani sekonder (ikincil) büyümeyi temin eder.<sup>5</sup>
* '''İnterkalar (Ara) Meristem:''' Genellikle monokotil bitkilerin yaprak tabanlarında ve boğum aralarında bulunur. Bu bölgelerdeki hücrelerin bölünmesiyle, biçilme gibi durumlardan sonra bile hızlı boy uzamasına olanak tanır.<sup>5</sup>

Meristem dokuların faaliyeti, çevresel ve içsel faktörlere son derece duyarlıdır. Örneğin, kalsiyum gibi temel bir mineralin eksikliği, meristem dokuların büyüme faaliyetlerinin doğrudan yavaşlamasına neden olur; bu durum, bu inşa merkezlerinin ne denli hassas bir besin dengesine bağımlı olduğunu göstermektedir.<sup>10</sup>

<span id="sürekli-dokular-özelleşmiş-görevler-için-tertip-edilmiş-sistemler"></span>
==== Sürekli Dokular: Özelleşmiş Görevler İçin Tertip Edilmiş Sistemler ====

Meristem hücrelerinin bölünmesiyle meydana gelen yeni hücreler, zamanla farklılaşarak belirli görevleri yerine getirmek üzere özelleşir ve genellikle bölünme yeteneklerini yitirirler. Bu hücrelerin oluşturduğu dokulara sürekli dokular denir.<sup>5</sup> Bu dokular, bitki vücudunda üç temel sistem halinde organize edilmiştir: Örtü doku, temel doku ve iletim doku.<sup>6</sup>

<span id="örtü-doku-dermal-sistem"></span>
===== Örtü Doku (Dermal Sistem) =====

Bitkinin dış yüzeyini bir kılıf gibi sararak onu mekanik etkilere, su kaybına ve patojenlere karşı koruyan sistemdir. Aynı zamanda madde alışverişini de düzenler.<sup>6</sup>

* '''Epidermis:''' Genellikle tek sıralı, canlı ve sıkıca paketlenmiş hücrelerden oluşan en dış tabakadır. Köklerde, su ve mineral emilim yüzeyini artırmak üzere '''emici tüyler''' adı verilen tek hücreli uzantılar geliştirir ve su kaybını önleyen mumsu kütikula tabakası burada bulunmaz.<sup>11</sup> Gövde ve yapraklarda ise epidermisin üzeri, su kaybını büyük ölçüde engelleyen, '''kütikula''' adı verilen mumsu bir tabaka ile kaplanmıştır.<sup>6</sup>
* '''Stomalar:''' Özellikle yaprak epidermisinde yoğunlaşan, gaz alışverişini (CO₂ alımı, O₂ atılımı) ve terlemeyi (transpirasyon) düzenleyen, fasulye şeklinde iki '''bekçi hücreden''' oluşmuş mikroskobik gözeneklerdir.<sup>9</sup>
* '''Periderm:''' Kalınlaşan odunsu bitkilerde, parçalanan epidermisin yerini alan koruyucu bir dokudur. Mantar kambiyumu tarafından üretilen ve olgunlukta ölü olan mantar hücrelerinden oluşur.<sup>6</sup>

<span id="temel-doku-ground-sistem"></span>
===== Temel Doku (Ground Sistem) =====

Örtü ve iletim dokuları arasında kalan bölgeleri dolduran bu sistem, fotosentez, besin depolama ve destek gibi bitkinin en temel yaşamsal ve yapısal işlevlerinin yürütüldüğü yerdir.<sup>5</sup> Üç ana hücre tipinden meydana gelir:

* '''Parankima:''' Bitki vücudunda en yaygın bulunan, genellikle ince çeperli, canlı ve metabolik olarak aktif hücrelerdir. Görevleri son derece çeşitlidir: Yapraklarda kloroplast içerenleri ('''klorenkima''') fotosentez yapar, kök ve gövdelerde nişasta gibi besinleri depolar, yara onarımında rol alır ve iletim dokularına destek olur.<sup>5</sup> Parankima hücreleri, farklılaşma yeteneğini kaybetmeyip yeniden meristematik özellik kazanabilen (totipotent) hücreler olmalarıyla dikkat çeker.<sup>6</sup>
* '''Kollenkima:''' Çeperleri selüloz ve pektin birikimiyle köşelerde veya belirli yüzeylerde düzensiz olarak kalınlaşmış, canlı hücrelerdir. Büyümekte olan genç gövdelere ve yaprak saplarına eğilme ve bükülmelere karşı esnek bir mekanik destek sağlarlar.<sup>5</sup>
* '''Sklerenkima:''' Çeperleri lignin adı verilen sert bir maddeyle homojen ve çok kalın bir şekilde kaplanmış, bu nedenle olgunlukta genellikle ölü olan hücrelerdir. Lifler veya taş hücreleri şeklinde bulunabilirler. Bitkiye sertlik, dayanıklılık ve sağlam bir yapısal destek sunarlar.<sup>5</sup>

<span id="iletim-doku-vasküler-sistem"></span>
===== İletim Doku (Vasküler Sistem) =====

Bitkinin lojistik ağı olarak tanımlanabilecek bu sistem, su, mineral ve organik besinlerin uzun mesafeler boyunca taşınmasından sorumludur. Ksilem ve floem adı verilen iki karmaşık dokunun bir araya gelmesiyle oluşur.<sup>6</sup>

* '''Ksilem (Odun Boruları):''' Su ve suda çözünmüş minerallerin, köklerden emilerek bitkinin gövde ve yaprak gibi üst kısımlarına doğru tek yönlü olarak taşınmasını sağlar. Ksilemi oluşturan '''trake''' ve '''trakeit''' adı verilen hücreler, olgunlaştıklarında sitoplazmalarını ve çekirdeklerini kaybederek içi boş birer boru haline gelirler. Bu hücrelerin çeperleri ligninle güçlendirildiği için, ksilem aynı zamanda bitkiye önemli bir mekanik destek de sağlar.<sup>5</sup> Bu durum, yapı ile işlev arasında dikkat çekici bir uyumu gözler önüne serer. Suyun en verimli şekilde, yani en az dirençle taşınabilmesi için canlı bir hücrenin sitoplazmasının oluşturacağı engelin ortadan kaldırılması gerekir. Bu amaca yönelik olarak, bu hücreler programlanmış bir ölüm sürecinden geçerek kendilerini feda ederler. Böylece, bitkinin bütününün yaşamı, belirli parçaların programlı bir şekilde ölmesine ve birer kanala dönüşmesine bağlanmış olur.
* '''Floem (Soymuk Boruları):''' Fotosentez sonucu yapraklarda üretilen şekerler gibi organik besinlerin, üretildikleri &quot;kaynak&quot; bölgelerden, kullanılacakları veya depolanacakları &quot;havuz&quot; bölgelerine (kökler, meyveler, büyüyen tomurcuklar) doğru taşınmasını yönetir. Bu taşıma ihtiyaca göre çift yönlü olabilir. Ksilemin aksine floem, '''kalburlu boru elemanları''' ve onlara metabolik destek sağlayan '''arkadaş hücreleri''' gibi canlı hücrelerden oluşur.<sup>5</sup>

Aşağıdaki tablo, bitkinin bu iki hayati lojistik sisteminin temel özelliklerini karşılaştırmaktadır.

'''Tablo 1: İletim Dokularının Karşılaştırması: Ksilem ve Floem'''

{| class="wikitable"
|-
| style="text-align: left;"| Özellik
| style="text-align: left;"| Ksilem (Odun Boruları)
| style="text-align: left;"| Floem (Soymuk Boruları)
| style="text-align: left;"| Kaynaklar
|-
| style="text-align: left;"| '''Taşınan Maddeler'''
| style="text-align: left;"| Su ve mineraller
| style="text-align: left;"| Organik besinler (şeker, amino asitler)
| style="text-align: left;"| <sup>6</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Taşıma Yönü'''
| style="text-align: left;"| Tek yönlü (kökten yaprağa)
| style="text-align: left;"| Çift yönlü (kaynaktan havuza)
| style="text-align: left;"| <sup>15</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Hücrelerin Canlılığı'''
| style="text-align: left;"| Olgunlukta ölü (trake, trakeit)
| style="text-align: left;"| Canlı (kalburlu boru, arkadaş hücre)
| style="text-align: left;"| <sup>6</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Taşıma Mekanizması'''
| style="text-align: left;"| Pasif (Fiziksel gerilim)
| style="text-align: left;"| Aktif (Metabolik enerji gerektirir)
| style="text-align: left;"| <sup>16</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Yapısal Destek'''
| style="text-align: left;"| Belirgin (Ligninli kalın çeperler)
| style="text-align: left;"| Minimal
| style="text-align: left;"| <sup>5</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Temel Teori'''
| style="text-align: left;"| Kohezyon-Gerilim Teorisi
| style="text-align: left;"| Basınç-Akış Hipotezi
| style="text-align: left;"| <sup>16</sup>
|}

<span id="dokulardan-organlara-işlevsel-bütünlerin-inşası"></span>
=== Dokulardan Organlara: İşlevsel Bütünlerin İnşası ===

Örtü, temel ve iletim doku sistemleri, belirli görevleri yerine getirmek üzere bir araya gelerek bitkinin ana organları olan kök, gövde ve yaprağı meydana getirir.<sup>7</sup> Her bir organ, bu üç doku sistemini de içerir ve kendine özgü bir anatomiye sahiptir.

<span id="kök-toprağa-bağlanma-ve-besin-alım-kapısı"></span>
==== Kök: Toprağa Bağlanma ve Besin Alım Kapısı ====

Kök sistemi, bitkiyi toprağa sabitleme, topraktan su ve inorganik mineralleri emme ve bazı durumlarda besin depolama gibi hayati işlevleri yerine getirir.<sup>7</sup> Tipik bir kökün enine kesiti incelendiğinde, dıştan içe doğru şu yapılar gözlemlenir: Su emiliminden sorumlu emici tüylere sahip '''epidermis''', besin depolayan parankimatik '''korteks''', suyun ve minerallerin seçici olarak geçişini düzenleyen su geçirmez '''Kaspari şeridine''' sahip '''endodermis''' tabakası ve merkezde iletim demetlerini (ksilem ve floem) barındıran '''merkezi silindir (stele)'''.<sup>11</sup> Kaspari şeridi, suyun ve çözünmüş maddelerin hücreler arası boşluklardan kontrolsüzce geçişini engelleyerek, maddeleri seçici geçirgen hücre zarlarından geçmeye mecbur bırakır. Bu sayede, bitkinin içine alınacak maddeler üzerinde bir &quot;kalite kontrol kapısı&quot; işlevi görülmüş olur.<sup>21</sup>

<span id="gövde-destek-ve-lojistik-ağı"></span>
==== Gövde: Destek ve Lojistik Ağı ====

Gövde, bitkinin toprak üstü kısmını oluşturur; yaprakları, çiçekleri ve meyveleri taşıyarak onlara destek olur ve Güneş ışığından en iyi şekilde faydalanmalarını sağlayacak şekilde konumlandırır. Aynı zamanda köklerden gelen su ve mineralleri yapraklara, yapraklarda üretilen besinleri ise köklere ve diğer organlara ulaştıran ana iletim eksenidir.<sup>7</sup> Gövde anatomisindeki en belirgin farklılıklardan biri, iletim demetlerinin diziliminde görülür. Dikotil (çift çenekli) bitkilerde iletim demetleri, kambiyum içeren ve düzenli bir halka şeklinde dizilmiş bir yapı sergilerken, monokotil (tek çenekli) bitkilerde demetler temel doku içerisine dağınık bir halde serpiştirilmiştir.<sup>11</sup>

<span id="yaprak-bir-enerji-dönüşüm-ve-gaz-alışveriş-merkezi"></span>
==== Yaprak: Bir Enerji Dönüşüm ve Gaz Alışveriş Merkezi ====

Yaprak, bitkinin birincil fotosentez organıdır. Gaz alışverişi (CO₂ alımı, O₂ salınımı) ve transpirasyon (terleme yoluyla su buharı atılımı) da büyük ölçüde burada gerçekleşir.<sup>1</sup> Yaprak anatomisi, bu işlevleri en verimli şekilde yerine getirmek üzere özelleşmiştir. Üst ve alt '''epidermis''' tabakaları arasında, '''mezofil''' adı verilen temel doku tabakası bulunur. Mezofil, genellikle iki kısımdan oluşur: Işığı en verimli şekilde yakalamak için dikey ve sık dizilmiş hücrelerden oluşan '''palizat parankiması''' ve gaz alışverişini kolaylaştıran geniş hücreler arası boşluklara sahip '''sünger parankiması'''. İletim demetleri (ksilem ve floem) ise yaprak içinde '''damarlar''' olarak bilinen ve yaprağın her köşesine ulaşan ağsı bir yapı oluşturur.<sup>7</sup>

Bitkiler aleminin iki büyük sınıfı olan monokotiller ve dikotiller arasındaki temel yapısal farklılıklar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

'''Tablo 2: Monokotil ve Dikotil Bitkilerin Temel Yapısal Farklılıkları'''

{| class="wikitable"
|-
| style="text-align: left;"| Özellik
| style="text-align: left;"| Monokotil (Tek Çenekli)
| style="text-align: left;"| Dikotil (Çift Çenekli)
| style="text-align: left;"| Kaynaklar
|-
| style="text-align: left;"| '''Çenek Sayısı'''
| style="text-align: left;"| Tek
| style="text-align: left;"| Çift
| style="text-align: left;"| <sup>20</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Kök Sistemi'''
| style="text-align: left;"| Saçak kök
| style="text-align: left;"| Kazık kök
| style="text-align: left;"| <sup>7</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Gövdede İletim Demeti'''
| style="text-align: left;"| Dağınık
| style="text-align: left;"| Düzenli, halka şeklinde
| style="text-align: left;"| <sup>12</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Yaprak Damarlanması'''
| style="text-align: left;"| Paralel
| style="text-align: left;"| Ağsı
| style="text-align: left;"| <sup>20</sup>
|-
| style="text-align: left;"| '''Çiçek Parçaları'''
| style="text-align: left;"| 3 ve katları
| style="text-align: left;"| 4 veya 5 ve katları
| style="text-align: left;"| <sup>20</sup>
|}

<span id="temel-fizyolojik-mekanizmalar"></span>
=== Temel Fizyolojik Mekanizmalar ===

Bitki organlarının uyumlu bir bütün olarak çalışması, bir dizi karmaşık fizyolojik mekanizmanın işlemesiyle mümkün olur. Bu mekanizmalar, fiziksel ve kimyasal ilkelerin biyolojik yapılarla nasıl entegre edildiğini gösterir.

<span id="suyun-taşınması-kohezyon-gerilim-teorisi"></span>
==== Suyun Taşınması: Kohezyon-Gerilim Teorisi ====

Suyun, yerçekimine karşı metrelerce yükseklikteki yapraklara taşınması, büyük ölçüde pasif fiziksel kuvvetlere dayanan bir süreçle açıklanır.<sup>15</sup> Süreç, yapraklardaki stomalardan suyun buharlaşması (transpirasyon) ile başlar. Bu su kaybı, ksilemdeki kesintisiz su sütunu üzerinde bir gerilim, yani negatif bir basınç oluşturur.<sup>21</sup> Bu gerilim, bir pipetten sıvı çekmeye benzer bir emme kuvveti meydana getirir. Bu sırada iki temel fiziksel özellik devreye girer: Su moleküllerinin hidrojen bağları aracılığıyla birbirine sıkıca tutunması ('''kohezyon''') ve su moleküllerinin ksilem borularının selüloz çeperlerine tutunması ('''adhezyon'''). Bu iki kuvvet sayesinde, su sütunu gerilim altında kopmadan, bir bütün halinde köklerden yapraklara kadar çekilir.<sup>13</sup> Bu taşıma mekanizmasının itici gücü, büyük oranda Güneş enerjisinin neden olduğu buharlaşmadır ve bitki bu uzun mesafeli taşıma için doğrudan metabolik enerji (ATP) harcamaz.<sup>17</sup>

<span id="organik-maddenin-taşınması-basınç-akış-hipotezi"></span>
==== Organik Maddenin Taşınması: Basınç-Akış Hipotezi ====

Fotosentez ürünlerinin (genellikle sakkaroz formunda) bitki içinde taşınması, aktif bir süreç olan ve Basınç-Akış Hipotezi ile açıklanan bir mekanizmayla gerçekleşir.<sup>15</sup> Süreç şu adımları içerir:

# '''Yükleme:''' Şekerler, üretildikleri &quot;kaynak&quot; hücrelerden (örneğin yaprak mezofil hücreleri) enerji harcanarak (aktif taşıma) floemin kalburlu boru elemanlarına yüklenir.<sup>23</sup>
# '''Ozmotik Basınç Artışı:''' Floem içindeki şeker konsantrasyonunun artması, bu bölgedeki osmotik basıncı yükseltir. Bu yüksek osmotik basınç, komşu ksilem dokusundan suyun osmoz yoluyla floeme geçmesine neden olur.<sup>13</sup>
# '''Kütle Akışı:''' Floeme giren su, burada yüksek bir hidrostatik (turgor) basınç oluşturur. Bu basınç, şekerli özsuyun, basıncın daha düşük olduğu &quot;havuz&quot; bölgelerine (örneğin kökler veya meyveler) doğru bir kütle halinde akmasını sağlar.<sup>23</sup>
# '''Boşaltma:''' Şekerler, havuz hücrelerine yine aktif taşıma ile boşaltılır. Floemdeki şeker konsantrasyonu düşünce osmotik basınç da düşer ve su, osmozla tekrar ksileme geri döner.<sup>16</sup>

Bu mekanizma, ksilem ve floem sistemlerinin ne kadar entegre çalıştığını gösterir. Floemdeki besin akışı, ksilem tarafından sağlanan suyun oluşturduğu hidrolik basınca tamamen bağımlıdır. Diğer yandan, köklerdeki mineral alımı veya floemdeki aktif taşıma gibi enerji gerektiren süreçler için gerekli olan ATP, floemin taşıdığı şekerlerin solunumda kullanılmasıyla üretilir. Dolayısıyla, ksilem floeme su sağlayarak onu çalıştırırken, floem de ksilemin çalışmasını sağlayan canlı hücrelere enerji sağlayarak bir geri besleme döngüsü oluşturur. Bu, iki ayrı boru hattından ziyade, birbirine bağımlı, koordineli ve kendini idame ettiren bütünleşik bir lojistik sistemine işaret eder.

<span id="gaz-alışverişinin-kontrolü-stomaların-çalışma-mekanizmas"></span>
==== Gaz Alışverişinin Kontrolü: Stomaların Çalışma Mekanizmas ====

Stomaların açılıp kapanması, bitkinin hayatta kalması için kritik bir dengeyi sağlar: Fotosentez için gerekli CO₂'yi içeri alırken, ölümcül olabilecek su kaybını en aza indirmek. Bu hassas ayar, bekçi hücrelerindeki turgor basıncı değişiklikleri ile kontrol edilir.<sup>15</sup> Turgor basıncı arttığında bekçi hücreleri şişer ve aralarındaki gözenek (por) açılır; turgor basıncı düştüğünde ise gözenek kapanır. Bu basınç değişikliği, çok sayıda sinyalin entegre edildiği karmaşık bir süreçle yönetilir:

* '''Işık:''' Işığın varlığı, özellikle mavi dalga boyu, bekçi hücrelerindeki reseptörleri uyararak hücre içine aktif olarak potasyum (K⁺) iyonlarının pompalanmasını tetikler. Aynı zamanda, fotosentez sonucu üretilen şekerler de hücre içi çözünen madde yoğunluğunu artırır. Artan bu yoğunluk, komşu epidermis hücrelerinden osmozla su girişine neden olur, bu da turgor basıncını artırarak stomanın açılmasını sağlar.<sup>25</sup>
* '''Karbondioksit (CO₂):''' Yaprak içindeki CO₂ konsantrasyonu, bir geri bildirim mekanizması olarak işler. Fotosentez sırasında CO₂ tüketildiği için konsantrasyonu düşer ve bu durum stomaların açılmasını teşvik eder. Karanlıkta veya fotosentez yavaşladığında biriken CO₂ ise kapanmayı tetikler.<sup>24</sup>
* '''Su Stresi:''' Toprakta yeterli su bulunmadığında, köklerde '''absisik asit (ABA)''' adı verilen bir hormon üretilir. Bu hormon yapraklara taşınır ve bekçi hücrelerinden K⁺ iyonlarının dışarı pompalanmasına neden olur. Bunun sonucunda turgor basıncı düşer ve stomalar kapanarak değerli suyun kaybı önlenmiş olur.<sup>25</sup>

<span id="kavramsal-analiz"></span>
== Kavramsal Analiz ==

Bilimsel verilerin ortaya koyduğu bu karmaşık ve düzenli yapılar, daha derin bir analizi gerektirmektedir. Bu bölümde, sunulan olgular, nizam, nedensellik ve yapı-işlev ilişkileri açısından incelenecektir.

<span id="nizam-gaye-ve-sanat-analizi"></span>
=== Nizam, Gaye ve Sanat Analizi ===

Bitkisel yapılar ve mekanizmalar incelendiğinde, rastgeleliğin ötesinde, belirli amaçlara hizmet eden hassas bir nizam ve sanatlı bir tertip gözlemlenmektedir.

* '''Hassas Ayarlar:''' Stoma mekanizması, basit bir aç-kapa anahtarı değildir. Birbiriyle çelişen iki temel ihtiyacı –gaz alımı ve su muhafazası– anlık koşullara göre optimize eden dinamik bir kontrol sistemidir. Işık, CO₂ seviyesi, nem ve içsel hormonal sinyaller gibi çok sayıda veriyi aynı anda işleyerek en uygun kararı veren bu mekanizma, hassas bir mühendislik ayarını düşündürmektedir.<sup>24</sup>
* '''Amaçlı İşleyiş:''' Kohezyon-Gerilim teorisi, suyun fiziksel özelliklerinin (kohezyon ve adhezyon) belirli bir amaca –suyun yerçekimine karşı onlarca metre yükseltilmesi– hizmet edecek şekilde kullanıldığını gösterir. Ancak bu fiziksel kanunlar, tek başlarına bu işi yapamazlar. Bu kanunların bu amaca hizmet etmesi için, içi boşaltılmış, çeperleri güçlendirilmiş ve kesintisiz bir boru ağı olan ksilem gibi özel bir anatomik yapının varlığı zorunludur.<sup>17</sup> Burada, fiziksel kanunlar ile biyolojik yapı, ortak bir gaye için mükemmel bir uyum içinde bir araya getirilmiştir.
* '''Sanatlı Yapılar:''' Bir yaprağın mezofil tabakasının mimarisi, işlevsel bir sanat sergilemektedir. Üst kısımdaki palizat parankiması hücreleri, güneş ışığını en verimli şekilde yakalamak için birer sütun gibi dikey ve sık bir şekilde dizilmiştir. Alt kısımdaki sünger parankiması hücreleri ise gazların rahatça dolaşabilmesi ve tüm hücrelere ulaşabilmesi için aralarında geniş boşluklar bırakacak şekilde gevşek bir düzende tertip edilmiştir.<sup>11</sup> Bu, rastgele bir hücre yığınından ziyade, farklı işlevler için özelleşmiş bölgeler içeren planlı bir mimaridir.

<span id="indirgemeci-ve-materyalist-dilin-eleştirisi"></span>
=== İndirgemeci ve Materyalist Dilin Eleştirisi ===

Bilimsel anlatımda sıklıkla kullanılan bazı ifadeler, süreçleri basitleştirme eğiliminde olup nedensellik zincirini eksik yansıtabilmektedir. &quot;Hormonlar büyümeyi düzenler&quot; <sup>28</sup> veya &quot;Doğa kanunları suyu yukarı taşır&quot; gibi ifadeler bu duruma örnektir.

Bu dil, bir süreci isimlendirerek onu açıkladığı yanılgısını doğurur. Bir hormon, bir &quot;emir&quot; veya &quot;sinyal&quot; taşıyan kimyasal bir postacıdır; ancak &quot;düzenleme&quot; fiilinin kendisi, bu sinyali alıp yorumlayacak, ilgili genleri aktive edip protein sentezini yönetecek, önceden var olan son derece karmaşık bir hücresel mekanizma tarafından gerçekleştirilir. Hormonun kendisi fail değil, bu karmaşık mekanizmanın sadece bir tetikleyicisidir.<sup>8</sup> Benzer şekilde, kohezyon bir &quot;doğa kanunu&quot; olarak, su moleküllerinin birbirini nasıl çektiğini ''tanımlar''; fakat bu kanun tek başına bir ağacın tepesine su ''çıkarmaz''. Kanun, işleyişin kendisi değil, işleyişin tabi olduğu kuralın ifadesidir. Asıl incelenmesi gereken, bu kanunu belirli bir gaye için kullanacak şekilde inşa edilmiş olan sistemin (ksilem) kendisidir. Bu tür indirgemeci ifadeler, birer &quot;kısayol&quot; olsalar da, faili mefule (etkeni edilgene) veya sebebi sonuca karıştırarak asıl faili ve planı perdeleme riski taşırlar.

<span id="hammadde-ve-sanat-ayrımı-analizi"></span>
=== Hammadde ve Sanat Ayrımı Analizi ===

Bitkiyi oluşturan temel hammaddeler, periyodik tablodaki cansız elementlerdir: Karbon, hidrojen, oksijen, azot, fosfor, kalsiyum gibi atomlar.<sup>10</sup> Bu atomların tekil olarak incelendiğinde yaşam, fotosentez, büyüme, çevreye tepki verme, madde taşıma gibi özelliklerin hiçbirine sahip olmadıkları görülür.

Sanat eseri ise, bu cansız atomlardan inşa edilmiş olan bitkinin kendisidir: Fotosentez yapabilen bir yaprak, topraktan seçici olarak mineral alabilen bir kök, yerçekimine meydan okuyan bir gövde. Bu bütün, kendisini oluşturan parçalarda (atomlarda) bulunmayan yepyeni ve üst düzey özellikler sergilemektedir.

Bu noktada şu sorular ortaya çıkmaktadır: Hammaddede mevcut olmayan bu özellikler, ondan inşa edilen sanat eserine nereden ve nasıl gelmiştir? Cansız atomlar, kendilerinde bulunmayan bir planı (örneğin bir yaprağın veya bir stomanın karmaşık anatomik planını) takip ederek nasıl bu kadar işlevsel bir bütünü meydana getirmiştir? Bu durum, mürekkep damlalarının (atomlar) kendi kendine birleşerek anlamlı bir şiir (canlı bir organizma) yazmasına benzetilebilir.<sup>8</sup>

Bu ayrım, bitki hormonlarının işleyişinde daha da belirginleşir. Oksin ve sitokinin gibi hormonların etkisinin, mutlak miktarlarından ziyade, birbirlerine olan ''oranlarına'' bağlı olduğu görülmektedir. Farklılaşmamış bir kallus dokusunda oksin/sitokinin oranının değiştirilmesi, dokunun kök mü yoksa sürgün mü geliştireceğini belirler.<sup>16</sup> Bu durum, etkinin sadece kimyasal maddenin kendisinden değil, maddelerin oranının taşıdığı

''bilgiden'' kaynaklandığını gösterir. Hormonlar, bir anahtarın kilidi açması gibi, maddesel varlıklarından çok, taşıdıkları &quot;komut&quot; ile işlev görürler. Hücre ise, bu komutu okuyup yorumlayacak ve ilgili genetik programları çalıştıracak önceden kurulmuş bir sisteme sahiptir. Dolayısıyla sanat, sadece maddenin belirli bir şekilde düzenlenmesi değil, aynı zamanda o maddeye bilgi yüklenmesi ve o bilginin işlenmesini sağlayan mekanizmaların varlığıdır.

<span id="sonuç"></span>
== Sonuç ==

Bu rapor boyunca sunulan bilimsel veriler, bitkisel yapıların en temel doku seviyesinden karmaşık organ sistemlerine kadar, birbiriyle entegre, hassas bir şekilde düzenlenen ve belirli amaçlara hizmet eden mekanizmalarla donatıldığını ortaya koymuştur. Kohezyon-Gerilim Teorisi, Basınç-Akış Hipotezi ve stomaların çalışma mekanizması gibi süreçler, fiziksel ve kimyasal ilkelerin, özel olarak tertip edilmiş biyolojik yapılar aracılığıyla nasıl mükemmel bir şekilde kullanıldığını gözler önüne sermektedir. Cansız atomlardan inşa edilen bu canlı sistemlerdeki nizam, sanat ve gaye, varlığın kökenine ve işleyişine dair temel soruları akla getirmektedir.

Sunulan bu deliller, bir yolun aydınlatılması olarak görülebilir. Bu deliller ışığında varılacak nihai hüküm ve yapılacak yorum, her okuyucunun kendi aklına ve vicdanına bırakılmıştır.

<span id="kaynakça"></span>
== Kaynakça ==

Aktaş, M., &amp; Ateş, F. (1998). ''Azotlu gübreler ve çevre''. I. Ulusal Gübre Kongresi, Ankara.

Akkemik, Ü. (2006). Bitki dokularının sınıflandırılması ve adlandırılması üzerine bir değerlendirme. ''İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 56''(1), 41-52.

Arslan, M., &amp; Çelik, İ. (2017). Bitki besin elementleri: Kaynakları, fonksiyonları, noksanlıkları ve fazlalıkları. ''Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4''(2), 195-207.

Bekiroğlu, Y. (n.d.). ''12. Hafta Bitkilerde Madde Taşınması''.. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.

Biyolojici. (2021a). ''Bitki Biyolojisi-6: Bitkilerde Madde Taşınması''. [http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/03/Bitki-Biyolojisi-6.pdf <u>http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/03/Bitki-Biyolojisi-6.pdf</u>]

Biyolojici. (2021b). ''Fotosentez Reaksiyonları''. [http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/02/Fotosentez-Reaksiyonlari.pdf <u>http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/02/Fotosentez-Reaksiyonlari.pdf</u>]

Boşgelmez, İ., Boşgelmez, A., &amp; Çoğun, H. Y. (2001). ''Biyoloji''. Palme Yayıncılık.

Canlı Dershane. (n.d.). ''Bitkilerde taşıma sistemi''. [https://www.canlidershane.net/bitkilerde-tasima-sistemi-37105?id=37105 <u>https://www.canlidershane.net/bitkilerde-tasima-sistemi-37105?id=37105</u>]

Charles Darwin University. (n.d.). ''Plant Anatomy and Physiology''. CDUEbooks. [https://cduebooks.pressbooks.pub/plantanatomy/ <u>https://cduebooks.pressbooks.pub/plantanatomy/</u>]

Dicle Üniversitesi. (n.d.). ''ORG103 Botanik Teorik Dersi''.. [https://www.dicle.edu.tr/Contents/pages/Files/36a31efa-fea2-446e-937b-5c7e1d5b2db9/74134c2a42af4b6cad8227c60972202a_ORG103%20Botanik%20Teorik%20Dersi.pdf <u>https://www.dicle.edu.tr/Contents/pages/Files/36a31efa-fea2-446e-937b-5c7e1d5b2db9/74134c2a42af4b6cad8227c60972202a_ORG103%20Botanik%20Teorik%20Dersi.pdf</u>]

Fageria, N. K. (2009). ''The use of nutrients in crop plants''. CRC press.

Fahn, A. (1990). ''Plant anatomy''. Pergamon Press.

Fırat, A. E. (1998). ''Bitki Fizyolojisi''. Fırat Üniversitesi Yayınları.

Foth, H. D. (1984). ''Fundamentals of soil science''. John Wiley &amp; Sons.

Güzel, N., Hakerlerler, H., &amp; Oktay, M. (2004). ''Toprak verimliliği ve gübreleme''. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.

Ha, R., Morrow, C., &amp; Algiers, K. (n.d.). ''3.1.3: Plant Tissues''. In ''Botany''. LibreTexts. [https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Botany/Botany_(Ha_Morrow_and_Algiers)/03%3A_Plant_Structure/3.01%3A_Cells_and_Tissues/3.1.03%3A_Plant_Tissues <u>https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Botany/Botany_(Ha_Morrow_and_Algiers)/03%3A_Plant_Structure/3.01%3A_Cells_and_Tissues/3.1.03%3A_Plant_Tissues</u>]

Işık, S. (2011). Bitkilerde büyüme ve gelişmeyi düzenleyici maddeler: Bitki hormonları. ''Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1''(2), 49-58.

Kacar, B., &amp; Katkat, V. (2010). ''Bitki besleme''. Nobel Akademik Yayıncılık.

Khan Academy. (n.d.-a). ''Breaking down photosynthesis: Stages''. [https://tr.khanacademy.org/video/breaking-down-photosynthesis-stages <u>https://tr.khanacademy.org/video/breaking-down-photosynthesis-stages</u>]

Khan Academy. (n.d.-b). ''Fotosentez''. [https://tr.khanacademy.org/science/12-sinif-biyoloji/xd7ac020e288e93fe:2-unite/xd7ac020e288e93fe:fotosentez/v/breaking-down-photosynthesis-stages <u>https://tr.khanacademy.org/science/12-sinif-biyoloji/xd7ac020e288e93fe:2-unite/xd7ac020e288e93fe:fotosentez/v/breaking-down-photosynthesis-stages</u>]

MEB. (n.d.-a). ''AYT Biyoloji Konu Özetleri''. OGM Materyal. [http://ogmmateryal.eba.gov.tr/kitap/mebi-konu-ozetleri/ayt-biyoloji/files/basic-html/page227.html <u>http://ogmmateryal.eba.gov.tr/kitap/mebi-konu-ozetleri/ayt-biyoloji/files/basic-html/page227.html</u>]

MEB. (n.d.-b). ''Fen Lisesi Biyoloji 12''. OGM Materyal. [http://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/etkilesimli/kitap/fenlisesibiyoloji/12/unite2/files/basic-html/page12.html <u>http://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/etkilesimli/kitap/fenlisesibiyoloji/12/unite2/files/basic-html/page12.html</u>]

MEB. (n.d.-c). ''12. Sınıf Biyoloji Çalışma Defteri''. OGM Materyal. [https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/etkilesimli/kitap/calisma_defteri/f7/12/biyoloji/biyoloji.pdf <u>https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/etkilesimli/kitap/calisma_defteri/f7/12/biyoloji/biyoloji.pdf</u>]

MEB. (n.d.-d). ''AYT Biyoloji Soru Bankası''. OGM Materyal. [https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/files/fxsqo3qskmx.pdf <u>https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/files/fxsqo3qskmx.pdf</u>]

NCERT. (2025). ''Anatomy of Flowering Plants''. In ''Biology Class XI''. [https://ncert.nic.in/textbook/pdf/kebo106.pdf <u>https://ncert.nic.in/textbook/pdf/kebo106.pdf</u>]

OER Commons. (n.d.). ''Plant Tissues''. [https://oercommons.org/courseware/lesson/87592/overview <u>https://oercommons.org/courseware/lesson/87592/overview</u>]

Özgen, Y., &amp; Seçer, M. (2021). Tıbbi ve aromatik bitkilerin doku kültüründe sekonder metabolit üretimini etkileyen faktörler. ''Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 33''(3), 487-498.

Raven, P. H., Evert, R. F., &amp; Eichhorn, S. E. (1992). ''Biology of plants''. Worth Publishers.

Rudall, P. J. (2007). ''Anatomy of flowering plants: An introduction to structure and development''. Cambridge University Press.

Seçer, M. (1989). ''Bitki fizyolojisi''. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.

SlideShare. (2019). ''Plant tissue systems''. [https://www.slideshare.net/slideshow/plant-tissue-systems/142916446 <u>https://www.slideshare.net/slideshow/plant-tissue-systems/142916446</u>]

Scribd. (n.d.-a). ''Stoma1''. [https://de.scribd.com/doc/45864074/stoma1 <u>https://de.scribd.com/doc/45864074/stoma1</u>]

Scribd. (n.d.-b). ''7-STOMALARIN YAPISI ve CALIŞMA MEKANİZMASI''. [https://www.scribd.com/document/767076173/7-STOMALARIN-YAPISI-ve-CALI-EMA-MEKAN-ZMASI <u>https://www.scribd.com/document/767076173/7-STOMALARIN-YAPISI-ve-CALI-EMA-MEKAN-ZMASI</u>]

Scribd. (n.d.-c). ''6-Bitkilerde Madde Taşınması''. [https://www.scribd.com/document/706715972/6-Bitkilerde-Madde-Ta%C5%9F%C4%B1nmas%C4%B1-1-221229-184719 <u>https://www.scribd.com/document/706715972/6-Bitkilerde-Madde-Ta%C5%9F%C4%B1nmas%C4%B1-1-221229-184719</u>]

Scribd. (n.d.-d). ''CHAPTER 1 (PART 1) - PLANT ANATOMY &amp; PHYSIOLOGY.pdf''. [https://www.scribd.com/document/403066244/CHAPTER-1-PART-1-PLANT-ANATOMY-PHYSIOLOGY-pdf <u>https://www.scribd.com/document/403066244/CHAPTER-1-PART-1-PLANT-ANATOMY-PHYSIOLOGY-pdf</u>]

TÜBİTAK Bilim Teknik. (n.d.). ''Fotosentez nedir? Fotosentez nasıl gerçekleşir? Fotosentezin aşamaları ve mekanizması''. [https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/makale/fotosentez-nedir-fotosentez-nasil-gerceklesir-fotosentezin-asamalari-ve-mekanizmasi <u>https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/makale/fotosentez-nedir-fotosentez-nasil-gerceklesir-fotosentezin-asamalari-ve-mekanizmasi</u>]

Uslu, C. (2023). Vurgulu elektrik alan (VEA) ön işleminin bitkisel dokuların geçirgenliği üzerine etkisi. ''Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 18''(2), 11-21.

Verma, S. K. (2014). Plant and animal tissues-review. ''Research &amp; Reviews: Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 3''(4), 1-6.

Walsh, B. (2003). ''Plant growth regulators''. In ''Encyclopedia of Applied Plant Sciences''. Elsevier.

Yentür, S. (1984). ''Bitki Anatomisi''. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Yayınları.

Yücel, G. (n.d.). ''Bitki Fizyolojisi Ders Notları''.. Ondokuz Mayıs Üniversitesi. [https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/yasemino/61093/B%C4%B0TK%C4%B0%20F%C4%B0ZYOLOJ%C4%B0S%C4%B0-g%C3%BCncel.pdf <u>https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/yasemino/61093/B%C4%B0TK%C4%B0%20F%C4%B0ZYOLOJ%C4%B0S%C4%B0-g%C3%BCncel.pdf</u>]

Yücel, Z.. (2024, Mart 23). ''Stoma Açılıp Kapanma Mekanizması ve Basınç Akış Teorisi | Bitkilerde Madde Taşınması - 2''. YouTube. [https://www.youtube.com/watch?v=yBKDG5t-9J0 <u>https://www.youtube.com/watch?v=yBKDG5t-9J0</u>]

<span id="alıntılanan-çalışmalar"></span>
==== Alıntılanan çalışmalar ====

# Fotosentez Nedir? Fotosentez Nasıl Gerçekleşir? Fotosentezin Aşamaları ve Mekanizması - Bilim Teknik, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/makale/fotosentez-nedir-fotosentez-nasil-gerceklesir-fotosentezin-asamalari-ve-mekanizmasi <u>https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/makale/fotosentez-nedir-fotosentez-nasil-gerceklesir-fotosentezin-asamalari-ve-mekanizmasi</u>]
# Fotosentezin Aşamaları (Video) | Fotosentez - Khan Academy, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://tr.khanacademy.org/science/12-sinif-biyoloji/xd7ac020e288e93fe:2-unite/xd7ac020e288e93fe:fotosentez/v/breaking-down-photosynthesis-stages <u>https://tr.khanacademy.org/science/12-sinif-biyoloji/xd7ac020e288e93fe:2-unite/xd7ac020e288e93fe:fotosentez/v/breaking-down-photosynthesis-stages</u>]
# Plant Anatomy and Physiology – Simple Book Publishing, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://cduebooks.pressbooks.pub/plantanatomy/ <u>https://cduebooks.pressbooks.pub/plantanatomy/</u>]
# PLANT ANATOMY . ~., erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://jrc.ac.in/working_folder/DOWNLOAD-D-12-180-618C09F7D0115.pdf <u>https://jrc.ac.in/working_folder/DOWNLOAD-D-12-180-618C09F7D0115.pdf</u>]
# Plant and Animal Tissues : Review | Open Access Journals, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://www.rroij.com/open-access/plant-and-animal-tissues-review.php?aid=93752 <u>https://www.rroij.com/open-access/plant-and-animal-tissues-review.php?aid=93752</u>]
# 3.1.3: Plant Tissues - Biology LibreTexts, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Botany/Botany_(Ha_Morrow_and_Algiers)/03%3A_Plant_Structure/3.01%3A_Cells_and_Tissues/3.1.03%3A_Plant_Tissues <u>https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Botany/Botany_(Ha_Morrow_and_Algiers)/03%3A_Plant_Structure/3.01%3A_Cells_and_Tissues/3.1.03%3A_Plant_Tissues</u>]
# Plant tissue system, tissue types and functions., erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://jrps.shodhsagar.com/index.php/j/article/download/194/198/388 <u>https://jrps.shodhsagar.com/index.php/j/article/download/194/198/388</u>]
# TiKiPedi Yayın Anayasası.docx
# BİTKİLERDE DOKU TERİMLERİ VE DEĞERLENDİRMESİ - DergiPark, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/59854 <u>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/59854</u>]
# Bitki Besin Elementleri: Kaynakları, İşlevleri, Eksik ve ... - DergiPark, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/307430 <u>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/307430</u>]
# anatomy of flowering plants chapter 6 - NCERT, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://ncert.nic.in/textbook/pdf/kebo106.pdf <u>https://ncert.nic.in/textbook/pdf/kebo106.pdf</u>]
# Statewide Dual Credit Introduction to Plant Science, Plant Form, Plant Tissues and Cell Types | OER Commons, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://oercommons.org/courseware/lesson/87592/overview <u>https://oercommons.org/courseware/lesson/87592/overview</u>]
# Bitkilerde Taşıma Sistemi. - TYT AYT 2023 (YKS 2023) Uzaktan Eğitim, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://www.canlidershane.net/bitkilerde-tasima-sistemi-37105?id=37105 <u>https://www.canlidershane.net/bitkilerde-tasima-sistemi-37105?id=37105</u>]
# Plant tissue systems | PPTX - SlideShare, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://www.slideshare.net/slideshow/plant-tissue-systems/142916446 <u>https://www.slideshare.net/slideshow/plant-tissue-systems/142916446</u>]
# Bitkilerde Taşıma Sistemi Floem Ksilem, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://biyolojidersnotlari.com/biyoloji-etiket/ksilem <u>https://biyolojidersnotlari.com/biyoloji-etiket/ksilem</u>]
# Floemde madde taşınması çift yönlüdür ve madde taşınma hızı ksileme göre daha yavaştır. - OGM Materyal, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/files/fxsqo3qskmx.pdf <u>https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/files/fxsqo3qskmx.pdf</u>]
# 12. Hafta Bitkilerde Madde Taşınması.docx, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/yeliz.bekiroglu/96789/12.%20Hafta%20Bitkilerde%20Madde%20Ta%C5%9F%C4%B1nmas%C4%B1.docx <u>https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/yeliz.bekiroglu/96789/12.%20Hafta%20Bitkilerde%20Madde%20Ta%C5%9F%C4%B1nmas%C4%B1.docx</u>]
# BİTKİ FİZYOLOJİSİ - Ondokuz Mayıs Üniversitesi, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/yasemino/61093/B%C4%B0TK%C4%B0%20F%C4%B0ZYOLOJ%C4%B0S%C4%B0-g%C3%BCncel.pdf <u>https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/yasemino/61093/B%C4%B0TK%C4%B0%20F%C4%B0ZYOLOJ%C4%B0S%C4%B0-g%C3%BCncel.pdf</u>]
# Tohumluk Bilimi ve Teknolojisi, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://www.dicle.edu.tr/Contents/pages/Files/36a31efa-fea2-446e-937b-5c7e1d5b2db9/74134c2a42af4b6cad8227c60972202a_ORG103%20Botanik%20Teorik%20Dersi.pdf <u>https://www.dicle.edu.tr/Contents/pages/Files/36a31efa-fea2-446e-937b-5c7e1d5b2db9/74134c2a42af4b6cad8227c60972202a_ORG103%20Botanik%20Teorik%20Dersi.pdf</u>]
# Chapter 1 (Part 1) - Plant Anatomy &amp; Physiology PDF - Scribd, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://www.scribd.com/document/403066244/CHAPTER-1-PART-1-PLANT-ANATOMY-PHYSIOLOGY-pdf <u>https://www.scribd.com/document/403066244/CHAPTER-1-PART-1-PLANT-ANATOMY-PHYSIOLOGY-pdf</u>]
# BİYOLOJİ 12 - OGM Materyal, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/etkilesimli/kitap/calisma_defteri/f7/12/biyoloji/biyoloji.pdf <u>https://ogmmateryal.eba.gov.tr/panel/upload/etkilesimli/kitap/calisma_defteri/f7/12/biyoloji/biyoloji.pdf</u>]
# BİTKİLERDE MADDE TAŞINMASI - Biyolojici, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/03/Bitki-Biyolojisi-6.pdf <u>http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/03/Bitki-Biyolojisi-6.pdf</u>]
# BİYOLOJİ Sınıf-12 - Notability, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://notability.com/g/download/pdf/GeOWCA0p3Fur8vRjtdq3a/Biyoloji.pdf <u>https://notability.com/g/download/pdf/GeOWCA0p3Fur8vRjtdq3a/Biyoloji.pdf</u>]
# Stoma 1 | PDF - Scribd, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://de.scribd.com/doc/45864074/stoma1 <u>https://de.scribd.com/doc/45864074/stoma1</u>]
# 7 STOMALARIN YAPISI Ve ÇALIŞMA MEKANİZMASI | PDF - Scribd, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://www.scribd.com/document/767076173/7-STOMALARIN-YAPISI-ve-CALI%C5%9EMA-MEKAN%C4%B0ZMASI <u>https://www.scribd.com/document/767076173/7-STOMALARIN-YAPISI-ve-CALI%C5%9EMA-MEKAN%C4%B0ZMASI</u>]
# Page 227 - Konu Özetleri AYT Biyoloji - OGM Materyal, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://ogmmateryal.eba.gov.tr/kitap/mebi-konu-ozetleri/ayt-biyoloji/files/basic-html/page227.html <u>https://ogmmateryal.eba.gov.tr/kitap/mebi-konu-ozetleri/ayt-biyoloji/files/basic-html/page227.html</u>]
# PowerPoint Sunusu, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/gulru.yucel/68973/5%20-%206%20hafta%202022.pptx <u>https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/gulru.yucel/68973/5%20-%206%20hafta%202022.pptx</u>]
# Bitkilerde Büyüme ve Gelişmeyi Düzenleyici Maddeler: Bitki Hormonları Growth And Development Regulators In Plants - DergiPark, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/89082 <u>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/89082</u>]
# MEYVE ve SEBZELERDE KULLANILAN BİTKİ GELİŞMEYİ DÜZENLEYİCİLER - DergiPark, erişim tarihi Ağustos 13, 2025, [https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/44899 <u>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/44899</u>]

[[Kategori:Biyoloji]]